Тақырыбы: Органикалық химия-көміртек қосылыстарының химиясы,көміртек атомы құрылысының гибридтенуі

 

Күні: Мұғалім:
Сынып:11 Қатысқан:                Қатыспағандар:
Сабақта  меңгерілетін  оқу  мақсаттары Білімділік: Органикалық заттар туралы, олардың ерекшеліктері, құрылымы, қасиеттері жайында алғашқы түсінік беру. Органикалық қосылыстарда атомдардың бір-бірімен байланысу ретін білу және оның өзара әсерін түсіну, органикалық заттардың құрылыс теориясын меңгерту;

Дамытушылық: Пәнге деген қызығушылығын арттырып, түсіндіру біліктілігі мен дағдыларын жетілдіру, көңіл аудару, еске сақтау қабілеттерін дамыту;

Тәрбиелілік: Оқушыларға органикалық заттардың тіршіліктегі маңызы туралы ұғым қалыптастыра отырып, талдауға, қорытынды жасап анық жеткізе білуге үйрету;

Табыс  критерийлері

 

Барлық  оқушылар  білуге  тиісті:    Органикалық  химия  туралы жалпы  мағлұмат алады
Оқушылардың  көпшілігі:    Халықшаруашылығымен  байланыстыра алады.
  Кейбір  оқушылар    Маңызды  мәліметтер  жинайды
Тілдік мақсат Негізгі терминдер мен сөз тіркестері:

Сабақта  диалог/ жазылымға қажетті тіркестер.

Бұрыннан бар білімдері Оқушылар  периодтық кесте туралы біледі.

Жоспар

Жоспарланған уақыт Жоспарланған уақыт Ресурстар
0-5 мин

6-10 мин

Ұйымдастыру, ынтымақтастық атмосферасын құру.

Молекулалар және атомдар ойыны. Темір, иіс газы, калий перманганаты, көміртек, су, кальций, ас тұзы, кварц молекулаларына бірігуді ұйымдастыру.

Аталған заттардың формулаларын естеріне түсіре отырып, молекуладағы атом санына қарай бірігіп, ынтымақтастық атмосферасы қалыптасады. Оқушылар топқа бөлінеді.

«Ойлар душы»

Бейорганикалық қосылыстар курсынан өткен тақырыптарды жаңа өтілетін сабақпен байланыстыру мақсатында ашық сұрақтар қоямын.

Менделеев кестесіндегі көміртегінің орны

Көміртегінің атом құрылысы

Валенттілігін атом құрылысына қарай тұжырымдаңыз? Сұрақтарға жауап беру арқылы оқушылардың өткен тақырыптар боынша білімдері еске түсіріліп, білімді қолдану дағдысы қалыптасады.

Интерактивті тақта
Орта

11-20мин

21-35мин

Химиялық құрылыс теориясы

XIX ғасырдың бірінші жартысында қарқындап дамып келе жатқан өнеркәсіпке қажет көптеген органикалық заттар (әр түрлі бояулар, дәрі-дәрмек, жарылғыш заттар, т.б.) алынып, зерттеле бастады. Сондықтан жинақталған тәжірибелік материалдарды жүйелеп түсіндіретін ілім қажет болды. Сол кезде көптеген мәселелер түсініксіз болды. Мысалы, «Екі ғана элемент — көміртек пен сутектен тұратын қосылыстардың саны неге өте көп (СН4, С2Н2, С2Н4, С2Н6, С6Н6 және т.б.)?», «Бұл қосылыстардағы көміртек атомдарының валенттіктерін қалай түсіндіруге болады?», «Құрамдары (формулалары) бірдей кейбір заттар (С6Н12О6 — глюкоза мен фруктоза, С2Н6О — этил спирті мен диметил эфирі) неліктен әр түрлі қасиет көрсетеді?» деген сияқты сансыз көп сұрақтар туды.

Неміс ғалымдары А. Кекуле мен А. Кольбенің зерттеулері нәтижесінде (1857 жылдары) көміртек атомының валенттіктері төртке тең екені және басқа көміртек атомдарымен тізбек түзе байланыса алатындығы белгілі болды. Сол кезден бастап көміртек атомы оның валенттіктерін бейнелейтін төрт сызықша арқылы байланысқан «С» таңбасы арқылы белгіленді.Кекуле Фридрих Август (1829-1896) Неміс химигі. Кольбемен қатар көміртектің төрт валентті екенін болжады (1857 жылы). Көміртек атомдарының n санымен байланысқан сутек атомдарының саны 2n+2-ге тең болатындығын алғаш дәлелдеді. Бензол молекуласының циклді пішінін ұсынып (1865 жылы), Бутлеровтың химиялық құрылыс теориясын ароматты қосылыстарға пайдаланды. Ароматты қосылыстар теориясын жасады. Карлсруэде өткен химиктердің I Халық- аралық конгресін ұйымдастырушылардың бірі.

Кольбе Адольф Вильгельм Герман (1818-1884) Неміс химигі. Төртхлорлы көміртекті элементтерден синтездеуге болатынын (1843 жылы) дәлелдеді. Карбонқышқылдарының тұздарынан электрохимиялық жолмен қаныққан көмірсутектерді электролиздеп алу әдісін ашты (Кольбе реакциясы). Екіншілік және үшіншілік спирттердің болатынын болжады. Кекулемен қатар көміртектің төрт валентті екендігін айтты. Радикалдар теориясын қолдады.

Бірақ бұл ғалымдар органикалық химияда сол кезде түсініксіз болған көп сұрақтарға жауап беретін жалпы теорияны шығара алмады.

Осындай көп мәселелерді Қазан университетінің профессоры Александр Михайлович Бутлеров 1861 жылы негізін қалаған органикалық қосылыстардың химиялыққұрылыс теориясы түсіндірді. Ол теорияның негізгі қағидалары мыналар:

1.  Органикалық зат молекуласындағы атомдар ретсіз орналаспайды, олар өздерінің валенттіктеріне сай белгілі бір ретпен байланысады. A. М. Бутлеров молекуладағы атомдардың байланысу ретін заттың химиялық құрылысы депатады.

2.  Заттың қасиеті оның молекуласының құрамына, қандай атомдардың қанша мөлшерде кіретіндігіне тәуелді болуымен қатар молекуладағы атомдардың өзара байланысу ретіне де (яғни, химиялық құрылысына) тәуелді болады. Молекуладағы атомдардың байланысу реті көрсетілген химиялық формула құрылымдың формула немесе құрылыс формуласы деп аталады. Зат молекуласының құрылысын осы заттың өзіне ғана тән жалғыз құрылымдың формуласы арқылы өрнектеуге болады.

3.  Молекула құрамындағы атомдар мен атом топтары бір- бірінің химиялық қасиетіне әсер етеді. Бір-бірімен тікелей байланысқан атомдар мен атом топтарының өзара әсерлері күштірек болады.

4.  Заттың қасиеті арқылы оның молекуласының құрылысын анықтауға және керісінше оның молекуласының химиялық құрылысы бойынша заттың қасиетін болжауға болады.

Видеоролик

Слайдпен  жұмыс

Соңы БББ кестесі

 

Білем Білдім Білгім келеді
 
Қосымша мәліметтер
Саралау

(Дифференциация) –оқушыларға мейлінше қолдау көрсетуді қалай  жоспарлайсыз?

Бағалау-оқушы білімін тексеруді қалай жоспарлайсыз? Пән-аралық байланыс
-Сөзді іздеуге тапсырма   қабілеті төмен оқушылар үшін мына есеппен жұмыс жасау.  
Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен табыс критерийлері орындалды ма?

Бүгін оқушылар не үйренді?

Жеке және  жұптық  жұмыстар орындай отырып қорытынды жасайды.

Формативті деңгейлік жаттығулар орындау

 
Жоспарыма қандай өзгерістер енгізді және неге?    
Қорытынды бағалау:

Ең жақсы өткен екі нәрсені көрсетіңіз (оқыту мен оқуға қатысты)

1.

2.

Қандай екі нәрсе немесе тапсырма сабақтың одан да жақсы өтуіне ықпалын тигізер еді?

1.

2.

 

 

 

 

 

Тақырыбы: А.М.Бутлеровтың органикалық қосылыстарың химиялық құрылысы теориясы,оның маңызы,изомерия.Бос радикалдар туралы түсінік,олардың тірі ағзалар тіршілігіндегі маңызы

 

Күні: Мұғалім:
Сынып:11 Қатысқан:                Қатыспағандар:
Сабақта  меңгерілетін  оқу  мақсаттары А.М.Бутлеровтың органикалық қосылыстарың химиялық құрылысы теориясы,оның маңызы,изомерия.Бос радикалдар туралы түсінік,олардың тірі ағзалар тіршілігіндегі маңызы туралы түсінік
Табыс  критерийлері

 

Барлық  оқушылар  білуге  тиісті:   Химиялық құрылыс теориясы туралы  мағлұмат алады
Оқушылардың  көпшілігі   Бейорганикалық химиямен салыстыра біледі
  Кейбір  оқушылар    Халықшаруашылығындағы  маңызын  түсінеді
Тілдік мақсат Негізгі терминдер мен сөз тіркестері:

Сабақта  диалог/ жазылымға қажетті тіркестер.

Бұрыннан бар білімдері Оқушылар  периодтық кесте туралы біледі.

Жоспар

Жоспарланған уақыт Жоспарланған уақыт Ресурстар
0-5 мин

6-10 мин

Психологиялық дайындық

Балалар, бір-біріміздің қолымыздан ұстап, алақан арқылы жүректің жылуын сезініп үйренген қандай тамаша, қандай қуаныш!

Сендерге шаттық шеңбері өте ұнағанын мен байқап қалдым, біздің әр саяхатымыз осылай басталады. Күлкімізбен, жақсылықпен бөлісуді үйренейік!

Біздің күлкіміз көңілді, (қолдарын еріндерінің шетіне

жақындатады)

Жеткізсін жылу мен шаттықты. (қолдарын жүректерінің

тұсына қояды)

Бөліскен жақсы ғой өмірде, (қолдарын алға созады,

саусақтары күн сияқты)

Қуаныш, мейірім, бақытты. (қолдарын екі жаққа созады).

Интерактивті тақта
Орта

11-20мин

21-35мин

Бос радикал — сыртқы орбитасында жұптаспаған электрондары, яғни, бос валенттілігі бар атоммолекула немесе молекула бөлшегі. Олар парамагнитті, реакцияға түскіш және басым көпшілігі қысқа уақытқа ғана пайда болады. Қосылу, алмасу, бөліну және изомерлену реакцияларына түсе алады. Ұзақ өмір сүретін, активтілігі төмен Бос радикал да бар. Бос радикалды химиялық реакциялардың бастаушысы ретінде пайдаланады. Мысалы, хлорлау және полимерлену реакциялары. Бос радикалдарды анорганикалық және органикалық заттарға жоғары энергиямен (электромагниттік сәуле, жоғары энергиялы бөлшектер ағыны), катализаторлармен әсер ету арқылы алады. Бос радикалдар табиғатта көп кездеседі. Олар Күннің, жұлдыздардың құрамында ғарышта және тотығу-тотықсыздану процестерінде (дем алу,фотосинтез,жану, т.б.) орын алады. Оқулықтағы тапсырмаларды  орындау

Дәптермен жұмыс

Тест құрастыру

Практикалық жұмыс.

Видеоролик

Слайдпен  жұмыс

Соңы Екі жақты күнделік стратегиясы

Кітаптағы жазбалар Менің жаңалығым
   

 

Қосымша мәліметтер
Саралау

(Дифференциация) –оқушыларға мейлінше қолдау көрсетуді қалай  жоспарлайсыз?

Бағалау-оқушы білімін тексеруді қалай жоспарлайсыз? Пән-аралық байланыс
-Сөзді іздеуге тапсырма   қабілеті төмен оқушылар үшін мына есеппен жұмыс жасау.  
Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен табыс критерийлері орындалды ма?

Бүгін оқушылар не үйренді?

Жеке және  жұптық  жұмыстар орындай отырып қорытынды жасайды.

Формативті деңгейлік жаттығулар орындау

 
Жоспарыма қандай өзгерістер енгізді және неге?    
Қорытынды бағалау:

Ең жақсы өткен екі нәрсені көрсетіңіз (оқыту мен оқуға қатысты)

1.

2.

Қандай екі нәрсе немесе тапсырма сабақтың одан да жақсы өтуіне ықпалын тигізер еді?

1.

2.

 

 

 

 

Тақырыбы: Органикалық қосылыстардың жіктелуі мен номенклатурасы,функцииионалдық топтар ,көмірсутектер,оттекті , азотты қосылыстар,гомология, гомологтар,изомерия Қазақстан ғалымдарының қосқан үлесі

 

Күні: Мұғалім:
Сынып:11 Қатысқан:                Қатыспағандар:
Сабақта  меңгерілетін  оқу  мақсаттары Органикалық қосылыстардың жіктттелуі мен номенклатттурасы,функцииионалдық топтар ,көмірсутектер,оттекті , азотты қосылыстар,гомология, гомологтар,изомерия Қазақстан ғалымдарының қосқан үлесіне тоқталу
Табыс  критерийлері

 

Барлық  оқушылар  білуге  тиісті:   Органикалық қосылыстардың жіктелуі мен номенклатурасын терең меңгереді;
Оқушылардың  көпшілігі:    Органикалық қосылыстардың жіктелуі мен номенклатурасын ажырата біледі
  Кейбір  оқушылар  өзара әрекет арқылы бір-бірімен кеңесу, тақырыпқа сәйкес түсініктерін одан ары дамытады.
Тілдік мақсат Негізгі терминдер мен сөз тіркестері:

Сабақта  диалог/ жазылымға қажетті тіркестер.

Бұрыннан бар білімдері Оқушылар  периодтық кесте туралы біледі.

Жоспар

Жоспарланған уақыт Жоспарланған уақыт Ресурстар
0-5 мин

6-10 мин

Органикалық реакциялар бейорганикалық реакциялардың заңдылықтарына бағынғанымен, біраз ерекшеліктері де бар. Органикалық реакциялар, негізінен,молекулалардың арасында жүреді. Сондықтан иондар қатысатын бейорганикалық реакциялардай емес, органикалық реакциялар баяу жүреді. Оларды тездету үшін өршіткілер (катализаторлар) пайдаланылады және қажетті жағдайда температура мен қысымды жоғарылатады. Осындай себептерден органикалық реакциялар өнімінің шығымы төмендеу болып, қосымша заттар түзе жүреді.

Органикалық реакцияларды теңдеу түрінде емес, сызбанұсқа түрінде жазып, онда бастапқы заттарды, реакцияның негізгі өнімдерін және реакцияның жүру жағдайларын көрсетеді. Теңдік белгісінің (=) орнына бағдарша (→) қойылады. Кейде бағдаршаның үстінде реакцияның жүру жағдайы көрсетіледі.

Интерактивті тақта
Орта

11-20мин

21-35мин

Органикалық реакцияларды жіктеудің бірнеше жолы бар. Оларды химиялық айналымдардың сипатына және реакциялардың жүру механизмдеріне, т.б. белгілерінебайланысты жіктеу жиі қолданылады.

Химиялық айналымдардың сипаты[өңдеу]

Химиялық айпалымдардың сипатына байланысты органикалық реакцияларды орынбасу, қосылу, айырылу, қайтатоптасу (изомерлену), тотығу, полимерлену, т.б. түрлерге бөледі.

1. Орынбасу реакциялары. Бастапқы молекуладағы атомның (не атомдар тобының) орнын басқа атом (не атомдар тобы) басып, жаңа молекула түзіледі:

СН4 + HONO2→CH3-NO2+ Н2O

2. Қосылу реакциялары. Екі немесе одан да көп заттардан бір жаңа зат түзіледі. Көміртек қаңқасы бар бастапқы молекулаға басқа атом не атомдар тобы қосылады:

СН2 = СН2 + Сl2→СН2Cl-СН2Cl
3. Айырылу (ыдырау ) реакциялары. Бастапқы органикалық қосылыстан құрылымы қарапайым бірнеше зат түзіледі (бастапқы молекуладан атомдар тобы үзіледі):

СН4→С + 2Н2

4. Изомерлену (қайтатоптасу)реакциялары. Реакциялардың бұл түрлерінде реакцияға түскен заттың молекулалық формуласы өзгермейді, атомдар мен атом топтарының молекула ішіндегі байланысу реті өзгеріп, жаңа зат түзіледі.

5. Тотығу және тотықсыздану реакциялары. Тотығу реакциясы көміртектің өзінен электртерістігі үлкенірек элементпен (галоген, оттек, т.б.) жаңа байланыс түзуі арқылы жүреді. Реакция барысында көміртек атомының тотығу дәрежесі өседі. Тотықтырғыштың әсерінен (оның формуласын жазбай-ақ [О] арқылы белгілеуге де болады) реагент оттек қосып алады немесе сутек бөлінеді:

CH4+[O]→CH3OH

Жану реакциясы тотығу реакциясының жиі үшырасатын түрі.

Реакция толық жүрсе, көміртек диоксиді мен су түзіледі:

2Н6 + 7O2→4СO2+6Н2O

Тотықсыздану реакциясы барысында көміртек атомының тотығу дәрежесі кеміп, жаңа С—Н байланыстар түзіледі. Тотықсыздандырғыштың әсерінен ([H] деп белгілеуге болады) реагент сутек қосып алады немесе оттектен айырылады.

Гидрлеу реакциясы тотықсыздану реакциясының жиі ұшырасатын түрі. Сутек еселі байланысқа қосылады. Реакция өршіткі (VIII топ металдары: Ni, Pt, Pd) қатысында өтеді:

C2H2+H2→C2H4

6. Полимерлену реакциялары. Құрамында еселі байланысы бар қарапайым заттар — мономерлер бір-бірімен қосылып, құрамы күрделі жоғары молекулалы қосылыс —полимер түзеді:

nCH2=CH2→(-CH2-CH2-)n

Органикалық реакциялардың бұлардан басқа түрлерін кейін қарастырамыз.

Видеоролик

Слайдпен  жұмыс

Соңы Қайта бағыттау  сұрақтары

1-тапсырма:

1. Органикалық реакциялар нешеге  жіктеледі.

2. Органикалық реакциялардың қандай механиздерін білесіңдер?

3.Сигма және пи байланыстар барлық көмірсутектерде бола ма?

«Кір жаятын жіп» стратегиясы.Стратегияның мақсаты: оқушылар өз беттерінше жаңа тақырыпты іздеп отырып тауып, түсіндіреді. Мәтін ішінен әр түрлі қағаздарға бір-бір сөз жазып, әр топқа таратылады. Оқушылар ізденіп, өз тапсырмасына қатысты сөйлемдерді құрап жазады. Оқулықпен жұмыстың түрі. Әр топ кір жаятын жіпке алып келіп, іліп, түсіндіреді.

16

 

Қосымша мәліметтер
Саралау

(Дифференциация) –оқушыларға мейлінше қолдау көрсетуді қалай  жоспарлайсыз?

Бағалау-оқушы білімін тексеруді қалай жоспарлайсыз? Пән-аралық байланыс
-Сөзді іздеуге тапсырма   қабілеті төмен оқушылар үшін мына есеппен жұмыс жасау.  
Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен табыс критерийлері орындалды ма?

Бүгін оқушылар не үйренді?

Жеке және  жұптық  жұмыстар орындай отырып қорытынды жасайды.

Формативті деңгейлік жаттығулар орындау

 
Жоспарыма қандай өзгерістер енгізді және неге?    
Қорытынды бағалау:

Ең жақсы өткен екі нәрсені көрсетіңіз (оқыту мен оқуға қатысты)

1.

2.

Қандай екі нәрсе немесе тапсырма сабақтың одан да жақсы өтуіне ықпалын тигізер еді?

1.

2.

 

 

 

Тақырыбы: Органикалық қосылыстардың жіктелуі мен номенклатурасы,функцииионалдық топтар ,көмірсутектер,оттекті , азотты қосылыстар,гомология, гомологтар,изомерия Қазақстан ғалымдарының қосқан үлесі

 

Күні: Мұғалім:
Сынып:11 Қатысқан:           Қатыспағандар:
Сабақта  меңгерілетін  оқу  мақсаттары Органикалық қосылыстардың жіктттелуі мен номенклатттурасы,функцииионалдық топтар ,көмірсутектер,оттекті , азотты қосылыстар,гомология, гомологтар,изомерия Қазақстан ғалымдарының қосқан үлесіне тоқталу
Табыс  критерийлері

 

Барлық  оқушылар  білуге  тиісті:   Органикалық қосылыстардың жіктелуі мен номенклатурасын терең меңгереді;
Оқушылардың  көпшілігі:    Органикалық қосылыстардың жіктелуі мен номенклатурасын ажырата біледі
  Кейбір  оқушылар  өзара әрекет арқылы бір-бірімен кеңесу, тақырыпқа сәйкес түсініктерін одан ары дамытады.
Тілдік мақсат Негізгі терминдер мен сөз тіркестері:

Сабақта  диалог/ жазылымға қажетті тіркестер.

Бұрыннан бар білімдері Оқушылар  периодтық кесте туралы біледі.

Жоспар

Жоспарланған уақыт Жоспарланған уақыт Ресурстар
0-5 мин

6-10 мин

Органикалық реакциялар бейорганикалық реакциялардың заңдылықтарына бағынғанымен, біраз ерекшеліктері де бар. Органикалық реакциялар, негізінен,молекулалардың арасында жүреді. Сондықтан иондар қатысатын бейорганикалық реакциялардай емес, органикалық реакциялар баяу жүреді. Оларды тездету үшін өршіткілер (катализаторлар) пайдаланылады және қажетті жағдайда температура мен қысымды жоғарылатады. Осындай себептерден органикалық реакциялар өнімінің шығымы төмендеу болып, қосымша заттар түзе жүреді.

Органикалық реакцияларды теңдеу түрінде емес, сызбанұсқа түрінде жазып, онда бастапқы заттарды, реакцияның негізгі өнімдерін және реакцияның жүру жағдайларын көрсетеді. Теңдік белгісінің (=) орнына бағдарша (→) қойылады. Кейде бағдаршаның үстінде реакцияның жүру жағдайы көрсетіледі.

Интерактивті тақта
Орта

11-20мин

21-35мин

Органикалық реакцияларды жіктеудің бірнеше жолы бар. Оларды химиялық айналымдардың сипатына және реакциялардың жүру механизмдеріне, т.б. белгілерінебайланысты жіктеу жиі қолданылады.

Химиялық айналымдардың сипаты[өңдеу]

Химиялық айпалымдардың сипатына байланысты органикалық реакцияларды орынбасу, қосылу, айырылу, қайтатоптасу (изомерлену), тотығу, полимерлену, т.б. түрлерге бөледі.

1. Орынбасу реакциялары. Бастапқы молекуладағы атомның (не атомдар тобының) орнын басқа атом (не атомдар тобы) басып, жаңа молекула түзіледі:

СН4 + HONO2→CH3-NO2+ Н2O

2. Қосылу реакциялары. Екі немесе одан да көп заттардан бір жаңа зат түзіледі. Көміртек қаңқасы бар бастапқы молекулаға басқа атом не атомдар тобы қосылады:

СН2 = СН2 + Сl2→СН2Cl-СН2Cl
3. Айырылу (ыдырау ) реакциялары. Бастапқы органикалық қосылыстан құрылымы қарапайым бірнеше зат түзіледі (бастапқы молекуладан атомдар тобы үзіледі):

СН4→С + 2Н2

4. Изомерлену (қайтатоптасу)реакциялары. Реакциялардың бұл түрлерінде реакцияға түскен заттың молекулалық формуласы өзгермейді, атомдар мен атом топтарының молекула ішіндегі байланысу реті өзгеріп, жаңа зат түзіледі.

5. Тотығу және тотықсыздану реакциялары. Тотығу реакциясы көміртектің өзінен электртерістігі үлкенірек элементпен (галоген, оттек, т.б.) жаңа байланыс түзуі арқылы жүреді. Реакция барысында көміртек атомының тотығу дәрежесі өседі. Тотықтырғыштың әсерінен (оның формуласын жазбай-ақ [О] арқылы белгілеуге де болады) реагент оттек қосып алады немесе сутек бөлінеді:

CH4+[O]→CH3OH

Жану реакциясы тотығу реакциясының жиі үшырасатын түрі.

Реакция толық жүрсе, көміртек диоксиді мен су түзіледі:

2Н6 + 7O2→4СO2+6Н2O

Тотықсыздану реакциясы барысында көміртек атомының тотығу дәрежесі кеміп, жаңа С—Н байланыстар түзіледі. Тотықсыздандырғыштың әсерінен ([H] деп белгілеуге болады) реагент сутек қосып алады немесе оттектен айырылады.

Гидрлеу реакциясы тотықсыздану реакциясының жиі ұшырасатын түрі. Сутек еселі байланысқа қосылады. Реакция өршіткі (VIII топ металдары: Ni, Pt, Pd) қатысында өтеді:

C2H2+H2→C2H4

6. Полимерлену реакциялары. Құрамында еселі байланысы бар қарапайым заттар — мономерлер бір-бірімен қосылып, құрамы күрделі жоғары молекулалы қосылыс —полимер түзеді:

nCH2=CH2→(-CH2-CH2-)n

Органикалық реакциялардың бұлардан басқа түрлерін кейін қарастырамыз.

Видеоролик

Слайдпен  жұмыс

Соңы Қайта бағыттау  сұрақтары

1-тапсырма:

1. Органикалық реакциялар нешеге  жіктеледі.

2. Органикалық реакциялардың қандай механиздерін білесіңдер?

3.Сигма және пи байланыстар барлық көмірсутектерде бола ма?

«Кір жаятын жіп» стратегиясы.Стратегияның мақсаты: оқушылар өз беттерінше жаңа тақырыпты іздеп отырып тауып, түсіндіреді. Мәтін ішінен әр түрлі қағаздарға бір-бір сөз жазып, әр топқа таратылады. Оқушылар ізденіп, өз тапсырмасына қатысты сөйлемдерді құрап жазады. Оқулықпен жұмыстың түрі. Әр топ кір жаятын жіпке алып келіп, іліп, түсіндіреді.

 

Қосымша мәліметтер
Саралау

(Дифференциация) –оқушыларға мейлінше қолдау көрсетуді қалай  жоспарлайсыз?

Бағалау-оқушы білімін тексеруді қалай жоспарлайсыз? Пән-аралық байланыс
-Сөзді іздеуге тапсырма   қабілеті төмен оқушылар үшін мына есеппен жұмыс жасау.  
Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен табыс критерийлері орындалды ма?

Бүгін оқушылар не үйренді?

Жеке және  жұптық  жұмыстар орындай отырып қорытынды жасайды.

Формативті деңгейлік жаттығулар орындау

 
Жоспарыма қандай өзгерістер енгізді және неге?    
Қорытынды бағалау:

Ең жақсы өткен екі нәрсені көрсетіңіз (оқыту мен оқуға қатысты)

1.

2.

Қандай екі нәрсе немесе тапсырма сабақтың одан да жақсы өтуіне ықпалын тигізер еді?

1.

2.

 

 

 

 

 

Тақырыбы: Органикалық қосылыстардың жіктелуі мен номенклатурасы,функцииионалдық топтар ,көмірсутектер,оттекті , азотты қосылыстар,гомология, гомологтар,изомерия Қазақстан ғалымдарының қосқан үлесі

 

Күні: Мұғалім:
Сынып:11 Қатысқан:                Қатыспағандар:
Сабақта  меңгерілетін  оқу  мақсаттары Органикалық қосылыстардың жіктттелуі мен номенклатттурасы,функцииионалдық топтар ,көмірсутектер,оттекті , азотты қосылыстар,гомология, гомологтар,изомерия Қазақстан ғалымдарының қосқан үлесіне тоқталу
Табыс  критерийлері

 

Барлық  оқушылар  білуге  тиісті:   Органикалық қосылыстардың жіктелуі мен номенклатурасын терең меңгереді;
Оқушылардың  көпшілігі:    Органикалық қосылыстардың жіктелуі мен номенклатурасын ажырата біледі
  Кейбір  оқушылар  өзара әрекет арқылы бір-бірімен кеңесу, тақырыпқа сәйкес түсініктерін одан ары дамытады.
Тілдік мақсат Негізгі терминдер мен сөз тіркестері:

Сабақта  диалог/ жазылымға қажетті тіркестер.

Бұрыннан бар білімдері Оқушылар  периодтық кесте туралы біледі.

Жоспар

Жоспарланған уақыт Жоспарланған уақыт Ресурстар
0-5 мин

6-10 мин

Органикалық реакциялар бейорганикалық реакциялардың заңдылықтарына бағынғанымен, біраз ерекшеліктері де бар. Органикалық реакциялар, негізінен,молекулалардың арасында жүреді. Сондықтан иондар қатысатын бейорганикалық реакциялардай емес, органикалық реакциялар баяу жүреді. Оларды тездету үшін өршіткілер (катализаторлар) пайдаланылады және қажетті жағдайда температура мен қысымды жоғарылатады. Осындай себептерден органикалық реакциялар өнімінің шығымы төмендеу болып, қосымша заттар түзе жүреді.

Органикалық реакцияларды теңдеу түрінде емес, сызбанұсқа түрінде жазып, онда бастапқы заттарды, реакцияның негізгі өнімдерін және реакцияның жүру жағдайларын көрсетеді. Теңдік белгісінің (=) орнына бағдарша (→) қойылады. Кейде бағдаршаның үстінде реакцияның жүру жағдайы көрсетіледі.

Интерактивті тақта
Орта

11-20мин

21-35мин

Органикалық реакцияларды жіктеудің бірнеше жолы бар. Оларды химиялық айналымдардың сипатына және реакциялардың жүру механизмдеріне, т.б. белгілерінебайланысты жіктеу жиі қолданылады.

Химиялық айналымдардың сипаты[өңдеу]

Химиялық айпалымдардың сипатына байланысты органикалық реакцияларды орынбасу, қосылу, айырылу, қайтатоптасу (изомерлену), тотығу, полимерлену, т.б. түрлерге бөледі.

1. Орынбасу реакциялары. Бастапқы молекуладағы атомның (не атомдар тобының) орнын басқа атом (не атомдар тобы) басып, жаңа молекула түзіледі:

СН4 + HONO2→CH3-NO2+ Н2O

2. Қосылу реакциялары. Екі немесе одан да көп заттардан бір жаңа зат түзіледі. Көміртек қаңқасы бар бастапқы молекулаға басқа атом не атомдар тобы қосылады:

СН2 = СН2 + Сl2→СН2Cl-СН2Cl
3. Айырылу (ыдырау ) реакциялары. Бастапқы органикалық қосылыстан құрылымы қарапайым бірнеше зат түзіледі (бастапқы молекуладан атомдар тобы үзіледі):

СН4→С + 2Н2

4. Изомерлену (қайтатоптасу)реакциялары. Реакциялардың бұл түрлерінде реакцияға түскен заттың молекулалық формуласы өзгермейді, атомдар мен атом топтарының молекула ішіндегі байланысу реті өзгеріп, жаңа зат түзіледі.

5. Тотығу және тотықсыздану реакциялары. Тотығу реакциясы көміртектің өзінен электртерістігі үлкенірек элементпен (галоген, оттек, т.б.) жаңа байланыс түзуі арқылы жүреді. Реакция барысында көміртек атомының тотығу дәрежесі өседі. Тотықтырғыштың әсерінен (оның формуласын жазбай-ақ [О] арқылы белгілеуге де болады) реагент оттек қосып алады немесе сутек бөлінеді:

CH4+[O]→CH3OH

Жану реакциясы тотығу реакциясының жиі үшырасатын түрі.

Реакция толық жүрсе, көміртек диоксиді мен су түзіледі:

2Н6 + 7O2→4СO2+6Н2O

Тотықсыздану реакциясы барысында көміртек атомының тотығу дәрежесі кеміп, жаңа С—Н байланыстар түзіледі. Тотықсыздандырғыштың әсерінен ([H] деп белгілеуге болады) реагент сутек қосып алады немесе оттектен айырылады.

Гидрлеу реакциясы тотықсыздану реакциясының жиі ұшырасатын түрі. Сутек еселі байланысқа қосылады. Реакция өршіткі (VIII топ металдары: Ni, Pt, Pd) қатысында өтеді:

C2H2+H2→C2H4

6. Полимерлену реакциялары. Құрамында еселі байланысы бар қарапайым заттар — мономерлер бір-бірімен қосылып, құрамы күрделі жоғары молекулалы қосылыс —полимер түзеді:

nCH2=CH2→(-CH2-CH2-)n

Органикалық реакциялардың бұлардан басқа түрлерін кейін қарастырамыз.

Видеоролик

Слайдпен  жұмыс

Соңы Қайта бағыттау  сұрақтары

1-тапсырма:

1. Органикалық реакциялар нешеге  жіктеледі.

2. Органикалық реакциялардың қандай механиздерін білесіңдер?

3.Сигма және пи байланыстар барлық көмірсутектерде бола ма?

«Кір жаятын жіп» стратегиясы.Стратегияның мақсаты: оқушылар өз беттерінше жаңа тақырыпты іздеп отырып тауып, түсіндіреді. Мәтін ішінен әр түрлі қағаздарға бір-бір сөз жазып, әр топқа таратылады. Оқушылар ізденіп, өз тапсырмасына қатысты сөйлемдерді құрап жазады. Оқулықпен жұмыстың түрі. Әр топ кір жаятын жіпке алып келіп, іліп, түсіндіреді.

16

 

Қосымша мәліметтер
Саралау

(Дифференциация) –оқушыларға мейлінше қолдау көрсетуді қалай  жоспарлайсыз?

Бағалау-оқушы білімін тексеруді қалай жоспарлайсыз? Пән-аралық байланыс
-Сөзді іздеуге тапсырма   қабілеті төмен оқушылар үшін мына есеппен жұмыс жасау.  
Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен табыс критерийлері орындалды ма?

Бүгін оқушылар не үйренді?

Жеке және  жұптық  жұмыстар орындай отырып қорытынды жасайды.

Формативті деңгейлік жаттығулар орындау

 
Жоспарыма қандай өзгерістер енгізді және неге?    
Қорытынды бағалау:

Ең жақсы өткен екі нәрсені көрсетіңіз (оқыту мен оқуға қатысты)

1.

2.

Қандай екі нәрсе немесе тапсырма сабақтың одан да жақсы өтуіне ықпалын тигізер еді?

1.

2.

 

 

 

 

Тақырыбы: Органикалық қосылыстардың табиғаттағы, адам өміріндегі маңызы.

 

Күні: Мұғалім:
Сынып: Қатысқан:                Қатыспағандар:
Сабақта  меңгерілетін  оқу  мақсаттары Білімділік: Органикалық қосылыстардың құрылыстары мен құрылымдары, қасиеттері, қолданылуы және әр қайсысының ерекшеліктері туралы білімдерін бекіту.

Дамытушылық: Оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыру, танымдық ізденушілік қабілеттерін дамыту. Формуланы дұрыс қолдана білу, қосылыстарды ажырата білу дағдыларын жетілдіру.

Тәрбиелік: Оқушыларды белсенділікке, ашық пікір айта білуге, топпен жұмыс істей білуге, тәртіпті сақтай білуге, уақытты үнемдей білуге тәрбиелеу. Экологиялық тәрбие беру.

Табыс  критерийлері

 

Барлық  оқушылар  білуге  тиісті:
Оқушылардың  көпшілігі:
  Кейбір  оқушылар 
Тілдік мақсат Негізгі терминдер мен сөз тіркестері:

Сабақта  диалог/ жазылымға қажетті тіркестер.

Бұрыннан бар білімдері Оқушылар  периодтық кесте туралы біледі.

Жоспар

Жоспарланған уақыт Жоспарланған уақыт Ресурстар
0-5 мин

6-10 мин

  Интерактивті тақта
Орта

11-20мин

21-35мин

  Видеоролик

Слайдпен  жұмыс

Соңы  
Қосымша мәліметтер
Саралау

(Дифференциация) –оқушыларға мейлінше қолдау көрсетуді қалай  жоспарлайсыз?

Бағалау-оқушы білімін тексеруді қалай жоспарлайсыз? Пән-аралық байланыс
-Сөзді іздеуге тапсырма   қабілеті төмен оқушылар үшін мына есеппен жұмыс жасау.  
Рефлексия

Сабақтың мақсаты мен табыс критерийлері орындалды ма?

Бүгін оқушылар не үйренді?

Жеке және  жұптық  жұмыстар орындай отырып қорытынды жасайды.

Формативті деңгейлік жаттығулар орындау

 
Жоспарыма қандай өзгерістер енгізді және неге?    
Қорытынды бағалау:

Ең жақсы өткен екі нәрсені көрсетіңіз (оқыту мен оқуға қатысты)

1.

2.

Қандай екі нәрсе немесе тапсырма сабақтың одан да жақсы өтуіне ықпалын тигізер еді?

1.

2.

 

 

 

 

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

*

code